Monstera’s zijn tropische klimmers die als kamerplant vooral bekendstaan om hun grote bladeren met gaten erin. Met de juiste verzorging kunnen het echte blikvangers worden in de huiskamer. Hoe zorg je bij monstera’s voor een goede groei, waar kun je deze kamerplanten kopen en waar moet je dan op letten? Dat en meer bespreken we in dit artikel in vier punten:
1. Inleiding: wat is Monstera (gatenplant) voor plant?
Monstera is een geslacht uit de aronskelkfamilie (Araceae) dat van nature voorkomt in tropisch Amerika. De meeste soorten klimmen langs bomen omhoog en vormen luchtwortels. In de huiskamer kennen we vooral Monstera deliciosa, de gewone gatenplant, en Monstera adansonii, een kleinere soort. Hoe monstera’s in het wild groeien en welke soorten je in de huiskamercultuur kunt tegenkomen, bespreken we hieronder.
De geslachtsnaam Monstera komt waarschijnlijk van het Latijnse monstrum. De precieze vertaling van dat woord is ‘monsterlijk’, maar het kan ook wat minder letterlijk bedoeld zijn: ongewoon, wonderlijk; wellicht verwijst het naar de gaten in de bladeren, die inderdaad bepaald ongebruikelijk zijn voor een plant. De ware bedoeling van de naamgever is echter niet bekend en het kan hem ook niet meer gevraagd worden, want het geslacht kreeg al in 1763 z’n naam. De soortnaam deliciosa betekent ‘heerlijk’, en dat is een duidelijker verhaal: de vrucht is eetbaar en naar het schijnt zeer smakelijk.
Monstera deliciosa werd rond 1840 vanuit Mexico en Guatemala als levende plant naar Europa gebracht – bijzonder, want dat was indertijd nog een maandenlange reis op een boot met zeer schaarse ruimte – en werd al snel populair. De soort groeide uit tot één van de bekendste tropische kamerplanten. Dat is op zich altijd wel zo gebleven, maar in het assortiment van tropische bladplanten vielen ze de laatste decennia niet meer zo op. Dat veranderde enkele jaren geleden, toen bontbladige cultivars plotseling enorm in de belangstelling kwamen te staan. De hevigste hype is weer gekalmeerd, en gelukkig zijn ook de woekerprijzen die zich op het hoogtepunt voordeden weer genormaliseerd, maar voor zover de monstera ooit uit beeld is verdwenen als kamerplant, is hij tegenwoordig weer helemaal terug van weggeweest.
1.1 Habitat
Het natuurlijke verspreidingsgebied van het geslacht loopt van Mexico door Midden-Amerika en de Caraïben tot diep in tropisch Zuid-Amerika. Monstera’s groeien vooral in vochtige tropische bossen, waaronder ook nevelwouden. Daar klimmen ze langs boomstammen en rotsen omhoog vanuit de lagere vegetatielagen, waar het licht veel zwakker en wisselvalliger is dan bovenin de boomkruinen.
De klassieke gatenplant, Monstera deliciosa, heeft van nature een veel kleiner verspreidingsgebied dan het geslacht als geheel: enkele zuidelijke delen van Mexico tot aan Guatemala. Buiten dat gebied is hij echter op tal van warme plaatsen aangeplant en plaatselijk verwilderd. Onder gunstige omstandigheden is het een krachtige klimmer die in de tropen vele meters hoog kan worden.
1.2 Groeiwijze
Monstera’s zijn klimplanten van hetzelfde type als hedera (klimop). Ze hebben niet zo’n agressieve strategie waarbij ze zich helemaal om andere planten en bomen heen winden, maar ze gebruiken die meer als steun, en ze houden zich vast met lucht- of hechtwortels. In een typisch geval begint de jonge plant op de bosbodem en zoekt hij vervolgens een stam om tegenaan te klimmen. Daarbij speelt een bijzonder verschijnsel mee: skototropie (groei in de richting van het donker). Vaak is de basis van een boomstam het donkerste plekje op de bosbodem. Daar groeit de jonge plant dus actief naartoe, op zoek naar steun.
Zodra de plant steun heeft gevonden, verandert dat, en begint hij naar het licht te groeien. Hij ontwikkelt tal van luchtwortels om zich vast te zetten en om vocht op te nemen. Ook binnenshuis blijven die wortels verschijnen; ze zijn geen teken dat er iets mis is. Je kunt ze naar een klimsteun leiden of, als dat praktisch uitkomt, voorzichtig in de potgrond laten groeien.
De bladeren veranderen sterk naarmate de plant ouder wordt. Jonge planten van Monstera deliciosa hebben meestal relatief kleine, hartvormige bladeren zonder gaten. Bij een volwassen, goed groeiende plant worden de bladeren fors groter en verschijnen eerst diepe insnijdingen en vervolgens de karakteristieke gaten, in de botanie fenestraties (venstertjes, raampjes) genoemd. Licht, leeftijd en de ontwikkeling van de plant spelen daarbij allemaal een rol.
Waarom monstera’s die gaten in hun bladeren maken, is nog een open vraag in de plantenwetenschap. De bekendste hypothese gaat uit van het licht op de bosbodem, dat vooral bestaat uit korte, onvoorspelbare lichtvlekken. Een geperforeerd blad vangt daarvan niet méér op dan een gaaf blad, maar wel regelmatiger: met dezelfde hoeveelheid bladweefsel bestrijkt het een groter gebied, waardoor het minder vaak een lichtvlek helemaal misloopt. Dat zou ook verklaren waarom een jonge plant nog gave, gatenloze bladeren maakt. Laag bij de bosbodem vallen te weinig lichtvlekken om er iets aan te hebben; pas hogerop, waar de plant meer licht vangt, worden de bladeren groter en verschijnen de gaten. Maar goed, het zou ook een verdediging tegen hevige regenval en wind kunnen zijn (de wind en regen gaan dan immers dwars door het blad heen, zodat het niet afbreekt), en zo zijn er nog wel meer theorieën. Het kan ook nog een combinatie zijn. Buiten Monstera en enkele zeer nauw verwante geslachten is er nog één plantensoort bekend die bladeren met gaten erin maakt: Aponogeton madagascariensis, een waterplant.
Een volwassen monstera kan ook bloeien. De bloeiwijze is die van een typische aronskelkachtige: weinig spectaculair in vergelijking met de bladeren, een kolf met veel kleine bloemen dicht opeen, omgeven door een groot roomwit schutblad. Daarna ontwikkelt zich een langwerpige vrucht, zo groot als een flinke komkommer of courgette. Aan de buitenkant is die vrucht bedekt met groene schubben. Zie ook de afbeelding hierboven.
De rijping duurt opmerkelijk lang, ongeveer een jaar. Pas wanneer de vrucht volledig rijp is en de schubben vanzelf loslaten, is hij geschikt om te eten. Voor die tijd zit de vrucht nog vol met de irriterende calciumoxalaatkristallen die ook in de andere delen van de plant voorkomen. Het zachte vruchtvlees ruikt en smaakt zoet, een beetje naar ananas, of banaan. In de landen waar monstera’s van nature voorkomen, en ook in andere tropische regio’s waar ze het goed doen, is het fruit een gewild product, dat te koop is op markten en dergelijke. In onze contreien zijn ze voor zover ons bekend niet verkrijgbaar. En ook in de huiskamer zul je ze helaas nooit tegenkomen; zie verder het kopje Bloeiwijze later in dit artikel.
1.3 Stamboom en verwante kamerplanten
Monstera behoort tot de familie Araceae, de aronskelkfamilie, binnen de orde Alismatales. Een herkenbaar familiekenmerk is de bloeiwijze die hierboven al ter sprake kwam: veel kleine bloemen dicht opeen op een kolf, met daaromheen een groot schutblad.
Tot diezelfde familie behoren tal van bekende kamerplanten, waaronder philodendrons, aglaonema’s, alocasia’s, de flamingoplant, de lepelplant en de zamioculcas. Binnen de onderfamilie Monsteroideae staan onder meer Epipremnum, Scindapsus en Rhaphidophora nog net wat dichter bij Monstera. De populaire ‘mini-monstera’, Rhaphidophora tetrasperma, hoort bij diezelfde onderfamilie en lijkt sterk op een kleine gatenplant, maar is botanisch geen Monstera.
1.4 Soorten
Monstera is met enkele tientallen soorten een behoorlijk groot geslacht, en er komen er nog steeds bij. In 2021 werden er vier nieuwe soorten uit Panama beschreven, waaronder Monstera gigas, met de grootste bladeren van het hele geslacht, en Monstera titanum, met de grootste bloeiwijze. In 2025 kwamen er nog twee Panamese reuzen bij: Monstera corana en Monstera colossica. Dergelijke soorten zijn hier overigens niet beschikbaar. Hieronder bespreken we het assortiment dat je in onze contreien vindt voor de huiskamercultuur.
1.4.1 Monstera deliciosa
Dit is de klassieke gatenplant, en het is ook veruit de bekendste soort. Volwassen exemplaren krijgen grote, glanzende bladeren met zowel diepe insnijdingen vanaf de rand als gaten midden in het blad. Onder zeer goede omstandigheden worden de bladeren tientallen centimeters in doorsnede en groeit de plant zo tot het plafond.
Monstera deliciosa wordt geregeld verward met philodendrons. De oude naam Philodendron pertusum duikt nog altijd in de handel op, ook al beschouwen botanici dat nu als een synoniem van M. deliciosa. Je komt ook nog weleens de Engelse handelsnaam ‘split-leaf philodendron’ tegen, die extra verwarrend is omdat die eveneens wordt gebruikt voor Thaumatophyllum bipinnatifidum. Die soort heeft weliswaar diep ingesneden bladeren, maar niet de volledig door blad omsloten gaten die zo kenmerkend zijn voor een volwassen gatenplant.
De naam Monstera borsigiana, die je bij kleinere of sneller rankende planten nog weleens tegenkomt, geldt botanisch niet als een aparte soort; het is een andere naam voor M. deliciosa.
1.4.2 Monstera adansonii
Monstera adansonii is een wat kleinere klimmer uit tropisch Amerika. De bladeren worden duidelijk minder groot dan die van M. deliciosa; meestal hebben ze meerdere ovale gaten die niet helemaal tot aan de bladrand doorlopen, maar meer in het midden van het blad zitten. De soort groeit goed langs een klimsteun, maar kan ook als hangplant worden gehouden. Heb je als huiskamertuinier weinig ruimte, dan kan dit een betere keuze zijn dan de gewone gatenplant.
In de handel wordt M. adansonii nog weleens verward met Monstera obliqua. De echte M. obliqua is veel zeldzamer in cultuur. Het onderscheid is betrekkelijk helder: M. obliqua heeft relatief zeer grote gaten; sommige planten hebben meer gat dan blad, zogezegd.
1.4.3 Overige soorten
Bij gespecialiseerde kwekers duiken er soms nog andere monstera’s op. Monstera dubia en Monstera acuminata vallen op door de bijzondere manier waarop ze hun bladeren ontplooien: daarmee dekken ze de steun (of, in de natuur, boom) waar ze tegenaan groeien, af als een soort dakpannen. Dergelijke soorten zijn echt voor de liefhebber: ze zijn uitdagend in de verzorging en vereisen vaak specialistische kennis om voor een echt goede groei te kunnen zorgen.
1.4.4 Bonte cultivars
In 2020 ontstond er een soort hedendaagse tulpenmanie rondom bontbladige monsterasoorten. De schaal was beperkter, maar met prijzen die piekten op vele honderden euro’s voor een enkele bladstek was er toch sprake van een behoorlijke gekte. Inmiddels is dat weer wat bekoeld. Bonte monstera’s zijn betrekkelijk goed verkrijgbaar en de prijzen zijn een stuk redelijker. Enkele bekende variëteiten zijn:
- Monstera deliciosa ‘Albo Variegata’ of ‘Variegata’: met onregelmatige witte vlakken en strepen (zie ook de afbeelding hierboven). Deze bonte tekening kan per nieuwe scheut sterk veranderen en een uitloper kan uiteindelijk ook weer volledig groen worden.
- Monstera deliciosa ‘Thai Constellation’: met roomgele tot crèmekleurige spikkels en vlekken (zie ook de eerste afbeelding in dit artikel). De bonte tekening is doorgaans stabieler dan die van witbonte vormen zoals ‘Albo Variegata’, en deze cultivar wordt op grote schaal via weefselkweek vermeerderd.
- Monstera deliciosa ‘Aurea’: met geel tot geelgroene variëgatie. Net als bij andere bontbladige vormen varieert de verdeling van de bonte plekken sterk van blad tot blad.
Ook nu de prijzen wat normaler zijn, geldt: laat je niet gek maken. Hoe aantrekkelijk een bontbladige monstera er ook uit kan zien, het is qua verzorging eigenlijk altijd een zorgenkindje. Met enige pech betaal je dus veel te veel voor een plant die je onmogelijk goed kunt houden in je huiskamer. Dat komt doordat de lichte delen van bont blad veel minder of geen bladgroen bevatten; ze dragen daardoor amper bij aan de fotosynthese. Een bonte monstera groeit dus trager, heeft veel helder, indirect licht nodig en is gevoeliger voor ziektes en plagen. Extra mest compenseert het tekort aan bladgroen niet. En extra licht is ook geen sinecure, want juist planten met zeer veel bonte plekken zijn vatbaar voor schade door fel zonlicht; zie ook het kopje Standplaats verderop in dit artikel.
Dat gezegd zijnde: we moeten toegeven dat bonte monstera’s wel echt heel spectaculair kunnen zijn. Als je er echt graag eentje wilt hebben, dan is ‘Thai Constellation’ de cultivar die wij zouden aanbevelen. De bonte bladtekening is betrekkelijk stabiel, zodat je redelijk goed kunt inschatten wat je in huis haalt, en de plant wordt op vrij grote schaal gekweekt. Monstera ‘Albo’ is daarentegen minder goed verkrijgbaar en zeer variabel: soms wordt-ie bij nieuwe uitlopers spontaan weer helemaal groen. Of bijna helemaal witbont – ronduit spectaculair, zoals gezegd, maar zo’n exemplaar waarbij vrijwel alle bladgroen ontbreekt is bijna niet goed te houden in de huiskamercultuur.
2. Verzorging Monstera (gatenplant)
De gatenplant heeft de reputatie een gemakkelijke kamerplant te zijn, en dat is naar ons idee grotendeels terecht (tenzij je een bonte soort hebt, maar daarover later meer). Monstera deliciosa is voor een tropische bladplant namelijk opmerkelijk snel tevreden met de omstandigheden in een doorsnee huiskamer. Maar goed, dat voorbehoud is wel belangrijk: het blijft een tropische bladplant, en die stelt toch zekere eisen om een goede groei te kunnen vertonen. Wat er allemaal precies komt kijken bij de verzorging, bespreken we hieronder.
2.1 Water geven
Wellicht de belangrijkste reden waarom monstera’s het voor een tropische bladplant zo goed doen in de huiskamer, zit ’m in de bouw van de bladeren. Die zijn opmerkelijk stevig en leerachtig. Dat maakt ze relatief goed bestand tegen diverse ziektes en plagen. Maar belangrijker nog: het zorgt ervoor dat ze verrassend weinig vocht verbruiken – terwijl dat nu toch niet bepaald schaars is in de regenwouden waar ze van nature voorkomen. De meest gemaakte fout in de verzorging is dan ook niet dat mensen monstera’s te weinig water geven; wij zien juist vaak problemen omdat er te veel water wordt gegeven.
Lastig punt is namelijk dat de wortels best gevoelig zijn voor rot (in de relatief lage temperaturen in de huiskamer). Je moet eigenlijk streven naar een potgrond die altijd licht vochtig is, zonder excessen. Daarbij is enige droogte niet erg; hooguit sterft er eens een blad af. Dus giet beslist niet alsof het een tropisch regenwoud is, maar pas als de grond licht opgedroogd is. Steek daarbij gerust eens een vinger in de aarde, om te testen hoe het ermee staat net onder de oppervlakte. Zo leer je vanzelf wat de waterbehoefte is.
Dat laatste is belangrijk om mee te nemen. Als je telkens een heel klein scheutje geeft, blijft alleen de bovenkant van de aarde vochtig – precies de plek waar wortelrot het schadelijkst kan zijn, omdat het dan snel overslaat op de stengel. Als je water geeft, geef dan dus direct een flinke slok. Dat kan in een hete zomer met een plant die flink groeit twee keer per week zijn; ’s winters, als de plant in rust is, misschien maar eens per drie weken. Als je goed op je plant let, leer je het vanzelf. Is de grond nog nat als je weer wilt gieten, dan ben je te scheutig. Gaat de groei er ’s zomers uit, dan giet je waarschijnlijk net wat weinig. Als er ook nog bladeren onderaan de plant vergelen en afvallen terwijl de groei stokt, wijst dat erop dat je echt te bescheiden bent met de gieter.
Soms verschijnen er druppels aan de bladpunten. Dat verschijnsel heet guttatie: via speciale openingen treedt water naar buiten wanneer de wortels veel vocht opnemen en de worteldruk hoog is. Af en toe een druppel is op zichzelf geen reden tot zorg. Gebeurt het voortdurend en is de potgrond voortdurend vochtig, dan is dat een signaal dat je wat minder moet gieten. Als je dat negeert, ligt wortelrot op de loer.
2.2 Temperatuureisen
Monstera’s komen van nature uit de tropen. Het is echter niet nodig om je woonkamer in een sauna te veranderen; normale huiskamertemperatuur is prima. En flink hoger mag natuurlijk ook altijd; hooguit moet je wat vaker de gieter pakken. Zorg wel dat de minimumtemperatuur niet onder de tien graden komt.
2.3 Standplaats
Voor een goede groei staat een monstera het beste op een lichte plek met veel indirect zonlicht. Een plant die eraan gewend is verdraagt ook direct zonlicht, maar overdaad schaadt. De felle zomerzon achter glas is te veel van het goede; dat zorgt hooguit voor bladschade. Zeker bonte vormen kunnen verbranden in de zon, met ontsierende bruine plekken tot gevolg.
Vaak worden monstera’s aangeprezen als schaduwplanten. Dat is slechts ten dele juist. Weliswaar tolereren ze een standplaats met weinig licht, en daar kunnen ze het ook lang uithouden, maar het is beslist niet optimaal. Bij een gebrek aan licht worden nieuwe bladeren steeds kleiner, worden de stukken stengel tussen de bladeren langer en blijven de gaten en insnijdingen vaker achterwege. Bonte cultivars hebben daar nog meer last van; bovendien kleuren die steeds meer groen in het donker.
Voor de luchtvochtigheid geldt: hoe hoger, hoe beter. Maar je hoeft geen speciale maatregelen te treffen, tenzij je een bijzondere soort hebt, of een bont exemplaar. De gewone gatenplant is namelijk opmerkelijk robuust als het aankomt op luchtvochtigheid. De lucht in de gemiddelde huiskamer is vele malen droger dan in het tropische regenwoud; dat lijkt evenwel niet echt een bezwaar, in de praktijk. Voorkom natuurlijk wel een standplaats direct naast een radiator. En als je veel bruine punten krijgt, en/of spint, is dat een helder signaal dat de luchtvochtigheid omhoog moet. Helaas is sproeien daarvoor niet afdoende; een luchtbevochtiger of dergelijke structurele maatregelen zijn dan geboden.
Regelmatig worden monstera’s bovenop een kast gezet, zodat ze als hangplant kunnen groeien. Dat is op zichzelf prima, maar weet dat de plant dan vaak in zijn jeugdvorm blijft, met kleine, niet of nauwelijks ingesneden bladeren. Voor het echte gatenplanteffect moet je de plant laten klimmen, dat wil zeggen, omhoog leiden langs een mosstok of een andere steun.
2.4 Voeding
Een stevig groeiende monstera heeft best wat voeding nodig, maar deze planten zijn tegelijkertijd gevoelig voor zouten in de potgrond. Dat betekent: je mag extra voeding geven in de lente en zomer, als er regelmatig nieuwe bladeren verschijnen. Geef in de herfst en winter echter geen voeding.
2.5 Verpotten
Monstera’s maken veel wortels, maar dat hoef je niet te accommoderen. Een te grote pot werkt namelijk wortelrot in de hand. Het is dus niet heel vaak nodig om te verpotten: een jong, snelgroeiend exemplaar pakweg elke twee jaar, een grote, volgroeide plant half zo vaak, en dan meer om de aarde te verversen dan om een grotere potmaat te verzorgen.
Gebruik een luchtig, goed doorlatend mengsel. Turfvrije kamerplantenpotgrond kun je bijvoorbeeld aanvullen met wat orchideeënschors en perliet of puimsteen. Een kant-en-klaar mengsel voor aronskelkachtigen (bijvoorbeeld anthuriumpotgrond) werkt eveneens prima.
2.6 Snoeien
Deze planten reageren goed op een snoeibeurt, al zal het niet heel vaak nodig zijn. De snoeischaar is vooral nodig als een exemplaar te groot wordt, of kaal is geworden van onderen. Gebruik een stevig, scherp snoeimes. De beste plek om te snoeien is op ongeveer een centimeter boven een blad. Je mag behoorlijk diep terugsnoeien, maar doe dat dan wel bij voorkeur zo halverwege de lente, als de plant goed aan de groei is. Dat maximaliseert de kans dat-ie weer goed uitloopt. Snoeiafval is vaak uitstekend te stekken (zie het kopje Vermeerderen hieronder).
Let op: het plantensap bevat irriterende calciumoxalaatkristallen. Draag handschoenen, was nadien je handen en voorkom dat het sap in je ogen komt.
Luchtwortels hoef je niet te snoeien. Je kunt ze inkorten als ze echt in de weg zitten, maar voor de plant is het meestal nuttiger om ze langs de steun of richting de pot te leiden.
2.7 Vermeerderen
Monstera’s zijn gemakkelijk te vermeerderen via stengelstekken. Houd altijd één ding in acht: een stek moet een knoop bevatten (het vaak iets verdikte punt op de stengel waar een blad en een knop zitten). Met minder materiaal kun je ook stekken, maar dan noemen we dat weefselkweek – iets voor professionele kwekers. Een andere vermeerderingsmethode is afleggen. Zaaien is de derde optie, al is die meer voor liefhebbers. We bespreken deze methodes hieronder.
2.7.1 Stekken
Snijd dus een stuk stengel af met minstens één knoop; een eventuele luchtwortel is mooi meegenomen. Een topstek groeit doorgaans het snelste uit tot een nieuwe plant, maar andere stengeldelen zijn ook prima stekbaar.
Je kunt de stek laten wortelen in water of in zaai- en stekgrond (gewone potgrond werkt trouwens ook vaak). Water heeft als voordeel dat je de wortelgroei goed kunt volgen. Let wel op dat je het water regelmatig ververst, om de paar dagen. Zet de stek warm en licht, zonder felle middagzon, en reken op twee tot zes weken voordat de eerste wortels verschijnen. Zodra zich meerdere wortels hebben gevormd, mag een waterstek door naar potgrond. Bij een stek die je direct in de aarde hebt geplant, weet je dat-ie is aangeslagen als je nieuwe groei ziet verschijnen. Je kunt zo’n stek eventueel afdekken met wat doorzichtig folie om de verdamping te beperken. Zorg dan wel dat je regelmatig even ventileert.
2.7.2 Afleggen
Een andere vermeerderingsmethode is afleggen, ook wel marcotteren: je laat eerst wortels ontstaan en snijdt de stengel pas daarna door. Wikkel rond een knoop wat vochtig sphagnummos (veenmos), houd dat op zijn plaats met wat folie of een doorzichtig zakje, en zorg dat het mos vochtig blijft. Na een aantal weken verschijnen er wortels. Dan is het tijd om het stukje stengel af te snoeien en zelfstandig op te potten. Deze methode biedt een grotere kans op succes; het kan een goede optie zijn als je een heel kostbare plant hebt.
2.7.3 Zaaien
Zaaien kan ook, maar goed zaad van Monstera deliciosa is veel minder gemakkelijk verkrijgbaar dan een stek. Het moet namelijk echt vers zijn; de kiemkracht neemt snel af. Daarbij is het in elk geval voor een doorsnee huiskamertuinier niet mogelijk om zelf zaden te oogsten (zie hieronder). Mocht je toch aan zaden kunnen komen, zaai ze dan ondiep in een luchtig zaaimengsel en houd het geheel warm en gelijkmatig licht vochtig. Binnen enkele weken zie je de eerste kiemplantjes meestal al verschijnen. Daarna gaat het ten opzichte van een stek allemaal wat minder snel: een kiemplantje groeit pas na maanden tot jaren uit tot een beetje een serieuze plant.
Voor een bonte vorm zoals ‘Albo Variegata’ is zaaien overigens geen betrouwbare vermeerderingsmethode. De kenmerkende verdeling van groene en witte cellen wordt niet netjes via zaad gekopieerd. Daar heb je echt een kloon voor nodig: een stek of een aflegger.
2.8 Bloeiwijze
Binnenshuis bloeien monstera’s vrijwel nooit. Daarvoor is om te beginnen een echt forse, oude plant nodig, plus optimale omstandigheden. Mocht het toch gebeuren, dan zul je een typische aronskelkbloeiwijze zien verschijnen (zie de afbeelding hierboven).
2.9 Ziektes en plagen
In de regel zijn monstera’s sterke kamerplanten. Ze vallen nog weleens ten prooi aan spint, wolluis, schild- of dopluis en trips. Daarvan is schild- of dopluis vaak de hardnekkigste. Eigenlijk kan het voor de plant niet eens zoveel kwaad, maar het zorgt vaak voor een hoop plak op vloeren en meubels. Verwijder zo veel mogelijk beestjes met de hand en gebruik dan een biologisch middel volgens de aanwijzingen op de verpakking, liefst enkele malen na elkaar, met tussenpozen. Bij spint helpt het om zeer droge omstandigheden te vermijden.
Verder treedt nog weleens wortelrot op. Dat voorkom je door niet te veel water te geven, maar dat is uiteraard gemakkelijker gezegd dan gedaan. Mocht het toch optreden, dan is een eerste signaal vaak dat er tegelijkertijd meerdere bladeren geel worden. Uiteindelijk kan de stamvoet week en slap worden; dan is de plant niet meer te redden. Wel kun je zelfs in die laatste fase nog altijd wel enkele stekken nemen.
2.10 Overige tips bij de verzorging
De grote, glanzende bladeren worden binnenshuis snel dof door stof. Veeg ze af en toe aan beide kanten voorzichtig af met een vochtige doek. Dat ziet er niet alleen fraaier uit, maar het zorgt er ook voor dat de plant beter kan groeien. Een plumeau werkt trouwens ook uitstekend; de stevige bladeren zullen niet snel beschadigen door zo’n stofborstel.
Nieuwe bladeren verschijnen uit een strak opgerold kokertje met een dun schutblad. Dat schutblad verdroogt daarna vanzelf tot een bruin, papierachtig velletje. Laat dat zitten tot het vanzelf loslaat; als je er met kracht aan trekt, beschadig je gemakkelijk de bladsteel eronder.
Geef grotere planten een stevige klimsteun: een met mos of kokosvezel beklede stok, een plank of een andere constructie waaraan je de stengel kunt vastbinden. Strikt noodzakelijk is dat niet. Toch raden we het aan, en niet alleen omdat het er vaak fraaier en netter uitziet. Dit stimuleert namelijk de overgang naar een volwassen groeivorm, waarbij de bladeren diepe insnijdingen en gaten krijgen. Om te zorgen dat de plant zelf het werk doet, kun je de mosstok vochtig houden; dan krijgt hij meer lucht- en hechtwortels en groeit hij beter tegen de stok aan.
3. Monstera (gatenplant) kopen: waar moet je op letten en waar kan het?
Gewone groene gatenplanten zijn breed verkrijgbaar bij tuincentra, bloemisten, woonwinkels en ook online. Voor de bonte vormen en de zeldzamere soorten kom je al snel bij een gespecialiseerde kweker uit. Let daarbij op dat je niet verkeerd wordt voorgelicht. Soms worden miniatuurplanten of zelfs ongewortelde stekken aangeboden voor woekerprijzen omdat ze zo speciaal en ‘zeldzaam’ zouden zijn; dat valt vaak nogal mee, en het is bovendien de vraag of zo’n stek wel aanslaat. Verder zijn er bij het kopen weinig bijzondere aandachtspunten; aan de plant zelf zie je vaak prima of hem iets mankeert. Check wel altijd even onder de bladeren en in de bladoksels voor ongedierte, met name schild- en dopluis.
De verleiding kan groot zijn om meteen een groot exemplaar met diep ingesneden bladeren en talrijke luchtwortels te kopen. Vaak zijn die bovendien betrekkelijk betaalbaar. Toch kan het verstandig zijn om juist een klein plantje mee te nemen, waarvan de bladeren nog niet zijn ingesneden. Die is namelijk veel flexibeler, zal sneller wennen aan de huiskameromstandigheden, en groeit in de regel alsnog behoorlijk snel uit tot de plant die je uiteindelijk zoekt.
Bij een winterse aankoop is het goed om rekening te houden met de buitentemperatuur. Deze planten zijn namelijk gevoelig voor koude, en het zou zonde zijn als je nieuwe aanwinst in de eerste weken thuis opeens talrijke bladeren verliest. Stel de plant dus zo min mogelijk bloot aan lage buitentemperaturen. Als je hem online aanschaft, kun je dat beter uitstellen tot het weer warmer wordt, tenzij de verkoper expliciet aangeeft dat hij de plant tijdens het vervoer tegen de kou beschermt.
Alle delen van de plant bevatten scherpe, naaldachtige kristalletjes van calciumoxalaat. Dat kan sterk irriterend zijn bij inslikken en het moet al helemaal niet in de ogen terechtkomen. Heb je dus huisgenoten die graag aan kamerplanten knabbelen (kleine kinderen of huisdieren), dan zouden we je aanraden om alleen een monstera in huis te halen als je die buiten bereik kunt plaatsen.
Op dit artikel rust auteursrecht. Zonder onze toestemming is overnemen verboden.
